Welke motorolie heeft uw motor nodig?
Op een bus motorolie staan twee soorten informatie: de viscositeit, bv. 5W-30, en de kwaliteit, bv. ACEA C3 of een vrijgave als VW 504 00. Beide komen uit het handboek, en de vrijgave weegt het zwaarst.
Wat 5W-30 betekent
De indeling komt uit SAE J300. Het getal met de W (winter) gaat over de koude start, het getal erna over de warme motor.
- Het W-getal krijgt de olie als ze bij een vastgelegde koude temperatuur twee grenzen haalt: de motor moet nog kunnen draaien (cranking, ASTM D5293) en de pomp moet de olie nog kunnen aanzuigen (pumping, ASTM D4684). De pomptest ligt telkens 5 °C kouder.
- Het tweede getal krijgt de olie op basis van de viscositeit bij 100 °C en een minimale viscositeit bij 150 °C onder hoge afschuiving, de HTHS.
| Wintergetal | Draait nog bij | Pompbaar bij |
|---|---|---|
| 0W | −35 °C | −40 °C |
| 5W | −30 °C | −35 °C |
| 10W | −25 °C | −30 °C |
| 15W | −20 °C | −25 °C |
| Warm getal | Viscositeit bij 100 °C (mm²/s) | HTHS bij 150 °C, minimum (mPa·s) |
|---|---|---|
| 16 | 6,1 tot 8,2 | 2,3 |
| 20 | 6,9 tot 9,3 | 2,6 |
| 30 | 9,3 tot 12,5 | 2,9 |
| 40 | 12,5 tot 16,3 | 3,5 bij 0W-40, 5W-40, 10W-40; 3,7 bij 15W-40 |
Een 5W-30 is dus een olie die bij −30 °C nog laat starten en bij 100 °C zo dik is als een SAE 30. Ook in een Belgische winter haalt elke W-klasse vanaf 15W ruim de buitentemperatuur; de W-keuze bepaalt vooral hoe snel de olie overal zit bij een koude start. Zie ook SAE en ISO VG naast elkaar.
HTHS, het getal dat de lagers voelen
In de krukaslagers en rond de nokkenas is de olie heet en wordt ze hard afgeschoven. HTHS meet precies die toestand, bij 150 °C. Hoe lager de HTHS, hoe minder wrijving en hoe lager het verbruik, maar ook hoe dunner de film. Een motor is ontworpen voor een bepaalde HTHS; daarom delen de ACEA-klassen hun olien op volgens HTHS en volgens SAPS-gehalte.
| ACEA 2023 | HTHS (mPa·s) | Assen (SAPS) | Voor |
|---|---|---|---|
| A3/B4 | ≥ 3,5 | Hoog | Benzine en diesel zonder roetfilter |
| A5/B5, A7/B7 | 2,9 tot 3,5 | Hoog | Motoren ontworpen voor dunnere olie, zonder roetfilter |
| C3 | ≥ 3,5 | Midden, ≤ 0,8 % | Motoren met roetfilter of katalysator; meestal 5W-30 of 5W-40 |
| C4 | ≥ 3,5 | Laag, ≤ 0,5 % | Idem, met een strengere grens voor assen |
| C2 | ≥ 2,9 | Midden, ≤ 0,8 % | Brandstofbesparend, met roetfilter |
| C5, C6 | 2,6 tot 2,9 | Midden | Sterk brandstofbesparend, alleen waar de bouwer het toelaat; C6 beschermt ook tegen pre-ignitie (LSPI) |
| C7 | 2,3 tot 2,6 | Midden | SAE 0W-16 |
De C-klassen zijn niet onderling uitwisselbaar, ook al dragen ze allemaal een C.
Personenwagens en bestelwagens: begin bij de vrijgave
De meeste bouwers schrijven geen ACEA-klasse voor maar een eigen code, die op een ACEA-klasse voortbouwt. Wie de code kent, kent dus ook de viscositeit en de HTHS die de motor verwacht.
| Familie | Voorbeelden van bouwerscodes | Typische viscositeit |
|---|---|---|
| ACEA C3 | VW 504 00 / 507 00, BMW Longlife-04, MB 229.51 en 229.52, GM dexos2, Renault RN17, Stellantis (PSA) B71 2290 | 5W-30, 5W-40 |
| ACEA C2 en lager | VW 508 00 / 509 00, MB 229.71, BMW Longlife-17 FE+, Ford WSS-M2C948-B, Porsche C20 | 0W-20, 0W-30, 5W-30 |
Let op: een vrijgave zoals VW 508 00 is een andere olie dan VW 504 00, ook al passen ze in dezelfde motorfamilie. Volg de code die bij uw motorcode en bouwjaar hoort.
Voor Amerikaanse en Aziatische merken staat vaak een API- of ILSAC-klasse in het handboek. De nieuwste zijn API SQ en ILSAC GF-7, in licentie sinds 31 maart 2025; API SQ omvat ook de zeer dunne klassen 0W-8 en 0W-12.
Zware diesel: vrachtwagens, bussen en machines
Voor zware diesels geldt ACEA E en, sinds 2024, ACEA F01. Het grote onderscheid is of de motor een roetfilter heeft.
| Klasse | HTHS (mPa·s) | Assen | Voor |
|---|---|---|---|
| ACEA E4, E7 | ≥ 3,5 | Hoog | Oudere motoren tot Euro V, met EGR of SCR maar zonder roetfilter; E4 voor lange verversingsintervallen |
| ACEA E8, E11 | ≥ 3,5 | ≤ 1,0 % | Euro VI met roetfilter; E8 voor lange intervallen, E11 voor middellange |
| ACEA F01 | 2,9 tot 3,2 | Als E11 | Alleen xW-30, alleen on-road, alleen waar de bouwer F01 vraagt of toelaat |
| API CK-4 | ≥ 3,5 | ≤ 1,0 % | Vervangt CJ-4; achterwaarts verenigbaar |
| API FA-4 | 2,9 tot 3,2 | ≤ 1,0 % | Nieuwere Amerikaanse on-road motoren; niet achterwaarts verenigbaar |
F01 eist dezelfde prestaties als E11; het verschil zit alleen in de viscositeit. Ook hier vragen de bouwers vaak een eigen vrijgave bovenop de ACEA-klasse. Bij een E11-olie komen bijvoorbeeld MB 228.31, MAN M3775, MTU Type 2, Volvo VDS-4.5 en Deutz DQC III-18 LA voor. Zie Shell Rimula.
Dunner of dikker dan voorgeschreven?
- Dunner dan het handboek, of een lagere HTHS: de film in de lagers wordt dunner dan waarvoor de motor ontworpen is. Dat is precies waarom FA-4 en F01 niet in oudere motoren mogen.
- Dikker dan het handboek: meer wrijving en dus meer verbruik, en bij koude start trager oliedruk op de plaatsen die het nodig hebben.
- Een olie met veel assen in een motor met roetfilter: het filter loopt sneller vol. Lees daarover Motorolie, verbruik en roetfilter.
Mag het handboek meerdere viscositeiten, dan staat er meestal een temperatuurtabel bij. Kies dan binnen die tabel, met dezelfde vrijgave.
Veelgestelde vragen
Mag ik 5W-40 gebruiken waar 5W-30 voorgeschreven is?
Alleen als de vrijgave in het handboek die viscositeit toelaat. Bij veel recente motoren hoort de viscositeit bij de vrijgave en is ze niet vrij te kiezen.
Is 0W beter dan 5W?
Beide halen een koude start ver onder elke Belgische winternacht. 0W stroomt bij een koude start sneller rond. Kies wat de vrijgave vraagt. Het verbruik hangt vooral af van het tweede getal en de HTHS, minder van het W-getal.
Mijn bestelwagen heeft een roetfilter. Welke klasse?
Een C-klasse of de vrijgave van de bouwer, nooit een A/B-olie zonder die vrijgave.
Mag ik bijvullen met een ander merk?
Ja, met een olie die dezelfde vrijgave draagt. Zie ook Olie omschakelen.
Waarom staat er op een vrachtwagenolie geen ACEA C?
C is voor personenwagens en lichte bedrijfsvoertuigen; zware diesels hebben de E- en F-klassen.
Bronnen
Shell, en Infineum. Shell Rimula, familiebrochure (Belgie). De vrijgaven per product staan op de fiche; zie Shell Rimula en Shell Helix.
Infineum is sinds januari 1999 de additievenonderneming van Shell en ExxonMobil samen, ontstaan uit de samenvoeging van Shell Additives en Paramins. Hun jaarlijkse overzicht van de ACEA-klassen komt dus uit de hoek die de additieven zelf maakt: Infineum, ACEA Oil Sequences 2024 · ACEA Oil Sequences 2023 · Infineum, over de nieuwe klasse F01
Viscositeit. Petro-Canada, SAE J300 april 2021 · STLE, lubrication fundamentals
Bouwerscodes. oilspecifications.org, ACEA · Lubrizol, C3-21 · Lubrizol, E11-21 · The Shop, API SQ en ILSAC GF-7
De tabel hierboven volgt de ACEA-klassen van 2023, terwijl Infineum intussen de uitgave van 2024 heeft gepubliceerd. Leg de grenswaarden ernaast voor u ze in een offerte of een bestek gebruikt. De koppeling van bouwerscodes aan C3 en C2 komt uit de lijsten van verwante vrijgaven bij Lubrizol, niet uit de normen zelf; bij een product telt de fiche. De sulfaatassen van API CK-4 en FA-4 zijn nog na te kijken.
De juiste vrijgave per motor
Geef ons merk, type, bouwjaar en motorcode, of uw lijst met voertuigen; u krijgt per motor de juiste vrijgave en het product dat ze draagt.
De vijf gegevens
1. Het voorschrift of de vrijgave uit het machinehandboek. Dat gaat altijd voor op alles hierboven.
2. De bedrijfstemperatuur van de olie, niet die van de hal: de tank, het carter, het lagerhuis of de lagerinlaat.
3. De laagste starttemperatuur.
4. De snelheid: het pomptoerental, de omtreksnelheid van de traagste trap, of het toerental en de maten van het lager.
5. De belasting: de werkdruk, het vermogen en of er schokken in het spel zijn.
Wat u van ons terugkrijgt
De klasse die wij adviseren, met de reden erbij en de berekening als u ze wil zien. Daarbij de productfiche met de werkelijke cijfers van de gekozen olie, zodat u kunt nakijken of ze in het venster van uw machine valt.
Twijfelen wij tussen twee klassen, dan zeggen wij dat ook, met wat er voor elke keuze pleit.