Minder verbruik, minder assen in het roetfilter

De motorolie heeft invloed op twee kosten die een wagenpark elk jaar betaalt: de brandstof en het onderhoud van de uitlaatgasnabehandeling. Beide werken alleen binnen wat de motorbouwer toelaat.

Waar de assen in het roetfilter vandaan komen

Een motor verbruikt altijd een beetje olie: ze glipt langs de zuigerveren en verbrandt mee. Wat brandbaar is, verdwijnt of wordt roet. De metalen uit de additieven, zoals calcium- en magnesiumdetergenten en zinkdithiofosfaat, verbranden niet en blijven als assen in het filter zitten. Meer dan 90 % van wat niet verbrandt in een diesel-roetfilter komt uit die additieven.

KenmerkRoetAssen
WaaruitKoolstof uit onvolledige verbrandingMetalen uit de olieadditieven
Verdwijnt bij regeneratieJaNee
Weg te krijgenPassieve of actieve regeneratieFilter demonteren en reinigen, of vervangen

Assen verkleinen het filteroppervlak. Het filter haalt sneller zijn drukgrens en vraagt vaker een actieve regeneratie, en die kost brandstof.

SAPS, de drie letters op de fiche

SAPS staat voor sulfated ash, phosphorus en sulphur: sulfaatassen, fosfor en zwavel. De assen vullen het filter; fosfor en zwavel kunnen katalysatoren aantasten. De ACEA-klassen leggen er grenzen op.

KlasseSulfaatassenFosforZwavel
ACEA A3/B4, A5/B5, A7/B7≤ 1,6 %Alleen te meldenAlleen te melden
ACEA C2, C3≤ 0,8 %0,07 tot 0,09 %≤ 0,3 %
ACEA C4≤ 0,5 %≤ 0,09 %≤ 0,2 %
ACEA E8, E11≤ 1,0 %≤ 0,12 %≤ 0,4 %

De vrachtwagenklassen E4 en E7 laten meer assen toe en zijn bedoeld voor motoren zonder roetfilter. Zie Motorolie kiezen voor de volledige indeling.

Wat minder assen oplevert

  • In een duurproef op twee roetfilters gaf een olie met minder assen (API CJ-4 tegenover CI-4) minder assen in het filter, een langer interval tot reiniging en een lager brandstofverbruik.
  • Een olie met 70 % minder assen gaf 78 % minder onbrandbaar materiaal in het filter, ook in de praktijk op een Cummins ISX met verversingen om de 97 000 km.
  • Chevron mat bij een olie met zeer weinig assen een kleinere en dichtere assenlaag, dus een langer onderhoudsinterval, en schat dat zo tot 3 % brandstofverbruik behouden blijft in een ouder filter.

De twee laatste zijn metingen van olieproducenten op hun eigen producten. Ze tonen de richting; de winst op uw park hangt af van de motor, het rijpatroon en het olieverbruik.

Olieverbruik weegt even zwaar als de olie

Minder olie verbranden is de goedkoopste manier om assen te vermijden.

  • Bij lage belasting sluiten de zuigerveren minder goed af; de motor verbruikt meer olie en stuurt meer assen naar het filter.
  • Verouderde olie raakt makkelijker langs de veren dan verse; een verversing op tijd beperkt dus ook de assen.
  • Een defecte injector of een stijgend olieverbruik kan door het roetfilter verborgen blijven en het filter beschadigen. Noteer daarom elke keer dat er wordt bijgevuld.

Brandstofbesparing door de viscositeit

Een dunnere olie kost de motor minder wrijving en minder pompwerk. Het verschil zit vooral in het tweede getal, 30 tegenover 40, veel minder in het W-getal.

De cijfers komen uit verschillende tests en zijn niet onderling te vergelijken; ze tonen de grootteorde van 1 tot 3 %.
TestOlieTegenoverGemeten winst
Shell, praktijkproef met trucks in Texas10W-30 API CK-415W-402,3 %
Idem10W-30 API FA-415W-402,6 %
Idem0W-20 prototype15W-40meer dan 3,7 %
Chevron, Volvo D12D-motortest10W-3015W-40ongeveer 1 %
NavistarAPI FA-4gewone olien0,7 %

Rekenvoorbeeld. Een trekker rijdt 100 000 km per jaar aan 32 l/100 km: 32 000 liter diesel. Elke procent minder verbruik is 320 liter per jaar, per voertuig.

De grenzen

  • Alleen met de vrijgave. Een lage-HTHS-olie zoals API FA-4 of ACEA F01 is niet achterwaarts verenigbaar en hoort alleen in motoren die ervoor gebouwd zijn.
  • Minder assen is geen doel op zich. De detergenten die assen geven, neutraliseren ook zuren. Daarom is een C- of E8/E11-olie op maat gemaakt, en is een asvrije olie geen vervanger.
  • Een olie met weinig assen reinigt geen vol filter. Ze vertraagt alleen het vollopen. Een filter dat al vol assen zit, moet gereinigd worden.

Een verbruiksclaim is alleen verdedigbaar als ze zegt hoeveel, tegenover welke olie en in welke test. Zie ook Milieuaanvaardbare smeermiddelen voor de regels rond milieuclaims.

Veelgestelde vragen

Meestal niet. Euro VI-motoren met roetfilter vragen een E8, E11 of een vrijgave van de bouwer voor een olie met weinig assen.

Dat bepaalt de bouwer, en het hangt sterk af van het olieverbruik en het rijpatroon. Bij sommige merken telt de boordcomputer het interval af op basis van het verbruikte brandstofvolume.

Een additief kan geen assen verbranden. Zet geen additieven bij zonder overleg met de bouwer.

Vaak ligt het aan korte ritten, want het filter krijgt dan geen kans om roet te verbranden. Controleer wel of de olie de vrijgave van de bouwer draagt.

Bronnen

Shell, en Infineum. De praktijkproef met trucks in Texas, zoals Shell ze publiceerde · Shell Rimula R6 LME, low-SAPS voor nabehandeling · Shell Rimula, familiebrochure (Belgie)

De SAPS-grenzen in de tabel hierboven komen uit het overzicht van Infineum, sinds januari 1999 de additievenonderneming van Shell en ExxonMobil samen: Infineum, ACEA Oil Sequences 2024 · Lubrizol, ACEA 2022

Assen en het roetfilter. SAE 2014-01-2798 · SAE 2014-01-2796 · Chevron, Delo 600 ADF · Overdrive, met Cummins

De verbruikscijfers zijn metingen van olieproducenten op hun eigen producten, uit verschillende tests. Ze tonen de grootteorde, niet een belofte voor uw park; gebruik ze alleen met de test en de bron erbij.

Wat betekent een procent voor uw park?

Stuur ons de lijst van uw voertuigen met merk, type, bouwjaar en jaarlijkse kilometers; u krijgt per voertuig de juiste vrijgave en een berekening van wat een procent minder verbruik oplevert.

De vijf gegevens

1. Het voorschrift of de vrijgave uit het machinehandboek. Dat gaat altijd voor op alles hierboven.
2. De bedrijfstemperatuur van de olie, niet die van de hal: de tank, het carter, het lagerhuis of de lagerinlaat.
3. De laagste starttemperatuur.
4. De snelheid: het pomptoerental, de omtreksnelheid van de traagste trap, of het toerental en de maten van het lager.
5. De belasting: de werkdruk, het vermogen en of er schokken in het spel zijn.

Wat u van ons terugkrijgt

De klasse die wij adviseren, met de reden erbij en de berekening als u ze wil zien. Daarbij de productfiche met de werkelijke cijfers van de gekozen olie, zodat u kunt nakijken of ze in het venster van uw machine valt.

Twijfelen wij tussen twee klassen, dan zeggen wij dat ook, met wat er voor elke keuze pleit.