Welk vet hoort in uw lager?
Een vet is olie in een spons. De olie smeert, de verdikker houdt ze op haar plaats. Wie een vet kiest, kiest dus drie dingen tegelijk: de viscositeit van de olie, hoe stijf de spons is, en waar die spons van gemaakt is.
Waaruit een vet bestaat
Een vet bestaat voor ongeveer 70 tot 95 % uit basisolie en voor 5 tot 20 % uit verdikker, aangevuld met additieven.
- De basisolie bepaalt de smeerfilm. Ze volgt dezelfde regel als olie in een lager: hoe sneller het lager draait, hoe dunner; hoe trager en zwaarder belast, hoe dikker. Zie Viscositeit kiezen voor de rekenregel uit ISO 281.
- De verdikker bepaalt hoe het vet zich gedraagt bij hitte, bij water en tegenover een ander vet.
- De NLGI-klasse zegt hoe stijf het vet is.
De NLGI-klasse
De klasse wordt gemeten met een kegel die bij 25 °C in het vet zakt, na 60 slagen kneden. Hoe dieper, hoe zachter.
| NLGI | Penetratie (0,1 mm) | Te vergelijken met | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 000 | 445 tot 475 | Vloeibaar, zoals bakolie | Centrale smering, gesloten tandwielkasten |
| 00 | 400 tot 430 | Half-vloeibaar, zoals appelmoes | Centrale smering, tandwielkasten |
| 0 | 355 tot 385 | Zeer zacht, zoals mosterd | Centrale smering, zwaar belaste tandwielen |
| 1 | 310 tot 340 | Zacht, zoals tomatenpuree | Koude omstandigheden, lange leidingen |
| 2 | 265 tot 295 | Pindakaas | Het gewone lagervet |
| 3 | 220 tot 250 | Bakvet | Verticale assen, hogere snelheden, waar vet moet blijven zitten |
De code op de verpakking (DIN 51502)
Duitse en Europese vetten dragen vaak een code als KP2K-30. Die bevat het type vet, de NLGI-klasse, de hoogste gebruikstemperatuur met waterbestendigheid en de laagste gebruikstemperatuur.
| Deel van KP2K-30 | Betekenis |
|---|---|
| K | Vet voor wentellagers, glijlagers en glijvlakken (DIN 51825) |
| P | Met EP-additieven voor hogere belasting |
| 2 | NLGI-klasse 2 |
| K | Tot ongeveer +120 °C, met de waterbestendigheid die bij die letter hoort |
| −30 | Bruikbaar vanaf −30 °C |
Een F na de P betekent vaste smeerstoffen zoals MoS2. Een vet met code KP2K-30 is bijvoorbeeld bruikbaar van −30 tot +120 °C.
Mag ik twee vetten mengen?
Het risico zit bij de verdikker, niet bij de basisolie. Een mengsel van onverenigbare vetten kan zachter worden en uit het lager lopen, hard worden en het lager uithongeren, of olie verliezen.
| Verdikker | Gaat meestal samen met | Meestal niet of twijfelachtig met |
|---|---|---|
| Lithium, lithiumcomplex | Lithium, lithiumcomplex, eenvoudig calcium | Polyurea (wisselend), klei (bentoniet), bariumcomplex |
| Calciumsulfonaat | Het breedst verenigbaar | Calciumcomplex, bentoniet, conventioneel polyurea |
| Polyurea | Sommige andere polyurea’s | De meeste zeepvetten (lithium, calcium, natrium) |
| Klei (bentoniet) | Beperkt | Lithiumcomplex, calciumsulfonaat, de meeste zeepvetten |
Ongeveer 70 % van alle vet wereldwijd is op lithium of lithiumcomplex gebaseerd, dus de vraag komt vaak voor.
Bij een overstap. Het beste is het oude vet volledig verwijderen. Bij een verenigbaar paar mag het nieuwe vet het oude via de gewone nasmeerbeurten verdringen; bij een twijfelachtig paar: grondig doorsmeren tot alleen nieuw vet buitenkomt en de eerste drie tot vijf beurten korter op elkaar plannen.
Veelgestelde vragen
Wat betekent V220 in Gadus S2 V220 2?
De basisolie heeft ISO VG 220; de laatste 2 is de NLGI-klasse.
Kan ik NLGI 2 in een centraal smeersysteem gebruiken?
Alleen als het systeem ervoor ontworpen is. Veel centrale systemen vragen 0 of 00, omdat het vet door lange leidingen moet. Een te stijf vet bereikt het lager niet, zonder dat er een alarm afgaat.
Is het druppelpunt de maximale gebruikstemperatuur?
Nee. Het druppelpunt is de temperatuur waarbij het vet zijn structuur verliest. De praktische bovengrens ligt een flink stuk lager en staat op de fiche.
Twee vetten van hetzelfde type maar een ander merk?
Meestal gaat dat, maar additieven en basisolie kunnen verschillen. Vraag het na bij een kritisch lager.
Bronnen
Shell. Shell Gadus, brochure voor transport, met de NLGI-schaal en de betekenis van de productnaam. De verdikker staat op de fiche van elk vet; zie Shell Gadus.
NLGI en de DIN-code. ASTM D217 · Fuchs, DIN 51502 · Liqui Moly, voorbeeld KP2K-30
Mengen van vetten. Fabrico, verdikkertabel · STLE, grease compatibility. Shell publiceert zelf geen verenigbaarheidstabel voor verdikkers; vraag het bij een kritisch lager na bij de leverancier.
Welk vet zit er nu in?
Geef ons het lager, het toerental, de temperatuur en het vet dat er nu in zit; u krijgt een voorstel dat verdraagt wat er al zit.
De vijf gegevens
1. Het voorschrift of de vrijgave uit het machinehandboek. Dat gaat altijd voor op alles hierboven.
2. De bedrijfstemperatuur van de olie, niet die van de hal: de tank, het carter, het lagerhuis of de lagerinlaat.
3. De laagste starttemperatuur.
4. De snelheid: het pomptoerental, de omtreksnelheid van de traagste trap, of het toerental en de maten van het lager.
5. De belasting: de werkdruk, het vermogen en of er schokken in het spel zijn.
Wat u van ons terugkrijgt
De klasse die wij adviseren, met de reden erbij en de berekening als u ze wil zien. Daarbij de productfiche met de werkelijke cijfers van de gekozen olie, zodat u kunt nakijken of ze in het venster van uw machine valt.
Twijfelen wij tussen twee klassen, dan zeggen wij dat ook, met wat er voor elke keuze pleit.