SAE of ISO VG: drie schalen voor een eigenschap

Viscositeit is overal dezelfde eigenschap: hoe dik een olie is. Toch heet een motorolie 5W-30, een versnellingsbakolie 75W-90 en een hydrauliekolie VG 46. Dat komt omdat elke schaal meet bij de temperatuur waar die olie werkt.

De drie schalen

SchaalVoorGemeten bijWat het getal zegt
ISO VG (ISO 3448)Industriele olien: hydrauliek, tandwielkasten, compressoren, turbines40 °CHet midden van de klasse in mm²/s, met 10 % speling naar boven en onder
SAE J300Motorolie100 °C en 150 °C (HTHS); de W-klasse bij koudeEen klasse, geen meetwaarde: SAE 30 ligt tussen 9,3 en 12,5 mm²/s bij 100 °C
SAE J306Versnellingsbak- en asolie in voertuigen100 °C; de W-klasse bij koudeIdem: SAE 90 ligt tussen 13,5 en 18,5 mm²/s bij 100 °C

AGMA-nummers voor industriele tandwielolien vallen samen met ISO-klassen: AGMA 4 is ISO VG 150, AGMA 5 is VG 220.

De getallen van de schalen hebben niets met elkaar te maken. Een SAE 90-tandwielolie is niet drie keer zo dik als een SAE 30-motorolie, en een SAE 40-motorolie en een SAE 90-versnellingsbakolie overlappen deels bij 100 °C, tussen 13,5 en 16,3 mm²/s.

De W-klassen bij koude

Beide SAE-schalen hebben een winterklasse, maar ze meten iets anders. J300 meet of de motor nog draait en de pomp nog aanzuigt; J306 meet de temperatuur waarbij de olie 150 000 mPa·s haalt.

J306150 000 mPa·s bij
70W−55 °C
75W−40 °C
80W−26 °C
85W−12 °C

De koude klassen van J300 staan op Motorolie kiezen.

Vergelijkingstabel ISO VG en SAE

Om van ISO naar SAE te gaan, is de viscositeit bij 100 °C nodig. Die hangt af van de viscositeitsindex (VI). De tabel geldt voor een minerale olie met een VI van ongeveer 95 tot 100.

De waarden bij 100 °C voor VG 220 tot 460 zijn een eigen berekening met de vergelijking van Walther; de overige komen uit gepubliceerde tabellen.
ISO VGBij 40 °C (mm²/s)Ongeveer bij 100 °C (mm²/s)Valt in SAE J300 (motor)Valt in SAE J306 (tandwiel)
3228,8 tot 35,25,5870
4641,4 tot 50,66,81675
6861,2 tot 74,88,42075
10090 tot 11010,63080
150135 tot 16514,34090
220198 tot 24217 tot 195090 tot 110
320288 tot 35220 tot 2450 tot 60110
460414 tot 50625 tot 3060 of hoger140

Waarom een 5W-30 bij 40 °C een VG 68 is en bij 100 °C een SAE 30

Een motorolie heeft een veel hogere VI dan een gewone industriele olie. Shell Helix Ultra ECT C3 5W-30 heeft 69 mm²/s bij 40 °C en 12,1 mm²/s bij 100 °C, met een VI van 174. Bij 40 °C is dat een VG 68. Een minerale VG 68 zakt bij 100 °C tot ongeveer 8,4 mm²/s, een SAE 20; de motorolie blijft een SAE 30.

Daarom is een vergelijkingstabel altijd een benadering. Wie twee olien wil vergelijken, legt de fiches naast elkaar en kijkt naar de waarden bij 40 °C en 100 °C, en bij motorolie ook naar de HTHS. Die laatste heeft geen ISO-tegenhanger. Zie ook Viscositeit kiezen.

Veelgestelde vragen

Bij een monograde minerale olie ongeveer wel. Bij een multigrade zoals 5W-30 niet: die is bij 40 °C dunner dan een VG 100.

Nee. Ook als de viscositeit overeenkomt, verschillen de additieven: een tandwielolie draagt hogedrukadditieven, een motorolie detergenten voor roet en zuren.

Een W-klasse alleen zegt weinig over de dikte bij bedrijfstemperatuur. Bij hydrauliek in oudere bouwmachines komt SAE 10W vaak overeen met ongeveer VG 32 tot 46; laat ons de fiche of het handboek zien.

Omdat dat ongeveer de temperatuur is waarbij elk type olie werkt.

Bronnen

Shell. De waarden van Shell Helix Ultra ECT C3 5W-30 in het rekenvoorbeeld komen van het technisch informatieblad van dat product; zie Shell Helix.

De schalen. Petro-Canada, SAE J300 · Petro-Canada, SAE J306 · Fuchs, viscosity charts · Klüber, typische viscositeiten

De waarden bij 100 °C voor VG 220 tot 460 zijn een eigen berekening van de Vlaamse Oliecentrale met de vergelijking van Walther. De zin dat SAE 10W ongeveer overeenkomt met VG 32 tot 46 is een vuistregel uit de praktijk, geen norm.

Twijfelt u over de klasse?

Stuur ons het handboek of de oude fiche; wij zoeken het overeenkomende product op.

De vijf gegevens

1. Het voorschrift of de vrijgave uit het machinehandboek. Dat gaat altijd voor op alles hierboven.
2. De bedrijfstemperatuur van de olie, niet die van de hal: de tank, het carter, het lagerhuis of de lagerinlaat.
3. De laagste starttemperatuur.
4. De snelheid: het pomptoerental, de omtreksnelheid van de traagste trap, of het toerental en de maten van het lager.
5. De belasting: de werkdruk, het vermogen en of er schokken in het spel zijn.

Wat u van ons terugkrijgt

De klasse die wij adviseren, met de reden erbij en de berekening als u ze wil zien. Daarbij de productfiche met de werkelijke cijfers van de gekozen olie, zodat u kunt nakijken of ze in het venster van uw machine valt.

Twijfelen wij tussen twee klassen, dan zeggen wij dat ook, met wat er voor elke keuze pleit.