Wat staat er op een technische fiche?
Een fiche noemt meestal twee soorten eisen: een norm die zegt welk type olie het is, en vrijgaven van machinebouwers die zeggen dat zij het product getest of aanvaard hebben. De norm is de ondergrens; de vrijgave is wat uw machine vraagt.
Norm, vrijgave en "voldoet aan"
| Formulering op de fiche | Wat het betekent | Wat u ermee kunt |
|---|---|---|
| Voldoet aan, of ontworpen om te voldoen aan (meets, designed to meet) | De producent verklaart dat het product de eisen haalt. Niemand anders heeft dat bevestigd. | Volstaat waar het handboek alleen een norm vraagt, bv. “HLP 46 volgens DIN 51524-2”. |
| Goedgekeurd, vrijgegeven (approved) | De machinebouwer heeft het product getoetst en aanvaard. | Nodig waar het handboek een merkspecificatie vraagt, of om garantie te behouden. |
| Gelijst, gecertificeerd (listed, certified) | Het product staat op een officiele lijst van de machinebouwer, bv. de Bosch Rexroth Fluid Rating List RDE 90245. | Opzoekbaar bij de bouwer zelf; sterkste bewijs. |
| Aanbevolen (recommended) | De olieproducent raadt het product aan voor die toepassing. | Geen bewijs van de machinebouwer. |
Een vrijgave geldt voor een bepaalde viscositeitsklasse. Daarom vermelden wij op onze productpagina’s bij elke vrijgave voor welke klassen ze op de fiche staat.
Een norm is een minimum
Normen als DIN 51524 leggen de minimumeisen vast; de meeste machinebouwers schrijven hydrauliekolie voor volgens deel 2 (HLP) of deel 3 (HVLP). Twee olien met dezelfde norm kunnen dus heel verschillend presteren in standtijd, filtreerbaarheid of waterafscheiding. De norm zegt of een olie in aanmerking komt, niet welke de beste is.
Hydraulische olien
De Duitse DIN-codes en de internationale ISO-codes beschrijven grotendeels dezelfde types:
| DIN 51524 | ISO 11158 / ISO 6743-4 | Samenstelling | In de praktijk |
|---|---|---|---|
| H | HH | Minerale olie zonder additieven | Bijna niet meer gebruikt |
| HL (deel 1) | HL | Met corrosiebescherming en oxidatieremmers | Zelden als hydrauliekolie |
| HLP (deel 2) | HM | Met slijtagebescherming en betere filtreerbaarheid | De standaard |
| HVLP (deel 3) | HV | Als HLP, met hoge viscositeitsindex | Machines die buiten staan, mobiele hydrauliek |
| HLPD | HG | Als HLP, met detergerende werking; HG ook voor leibanen | Werktuigmachines, systemen met water |
Zinkhoudend of zinkvrij maakt voor de norm geen verschil: beide kunnen HLP of HVLP halen. Voor milieuaanvaardbare hydrauliek geldt een eigen norm, ISO 15380, met de types HETG, HEPG, HEES en HEPR. Zie Milieuaanvaardbare smeermiddelen.
De huidige versies zijn ISO 11158:2023 en DIN 51524-2:2017.
Tandwielolien
In de DIN-code staan de letters voor wat erin zit: L voor veroudering- en corrosiebescherming, P voor slijtage- en hogedrukbescherming (AW/EP), D voor detergerend.
| DIN 51517 | ISO 12925-1 | Wat het is |
|---|---|---|
| C (deel 1) | geen equivalent | Minerale olie zonder additieven |
| CL (deel 2) | CKB | Met veroudering- en corrosiebescherming |
| CLP (deel 3) | CKC, CKD bij hogere temperatuur | Met hogedrukbescherming: de standaard voor gesloten tandwielkasten |
| geen equivalent | CKE | Lage wrijving, voor wormwielkasten |
| geen equivalent | CKSMP | Met bescherming tegen micropitting |
ISO 12925-1:2024 dekt daarnaast de milieuaanvaardbare types CKTG, CKES, CKPG en CKPR en de types voor extreme temperaturen CSPG, CSPR, CTPG en CTPR.
Een productnaam als HLP 46 of CLP 220
De letters komen uit DIN 51502, het getal is de ISO VG-klasse. CLP 220 is dus een tandwielolie volgens DIN 51517-3 met een viscositeit van 198 tot 242 mm²/s bij 40 °C. Meer over die klasse leest u op Viscositeit kiezen.
OEM-vrijgaven
Grote machinebouwers hebben eigen eisen, vaak strenger dan de norm. Voorbeelden die u op fiches tegenkomt: Bosch Rexroth RDE 90245 (hydrauliek), Parker Denison HF-0, HF-1 en HF-2 (pompen), Eaton E-FDGN-TB002-E (pompen), Fives P-68, P-69 en P-70 (werktuigmachines), Siemens Flender (tandwielkasten). Vraagt het handboek zo’n code, dan is een olie die “voldoet aan DIN 51524-2” niet automatisch goed genoeg.
Veelgestelde vragen
Is HLP hetzelfde als HM?
Grotendeels: HLP is de Duitse code uit DIN 51524-2, HM de internationale uit ISO 11158. De testmethoden en grenswaarden verschillen op enkele punten, dus vermelden goede fiches beide.
Mijn handboek noemt een olie van een ander merk. Wat nu?
Een merknaam is geen specificatie. Wij zoeken op welke norm en vrijgave dat product draagt en stellen een product voor met dezelfde of een strengere vrijgave.
Waarom staat een vrijgave niet bij elke klasse?
Omdat de machinebouwer per klasse test. Een vrijgave voor VG 46 geldt niet vanzelf voor VG 100.
Wat is "voldoet aan de eisen van" juridisch waard?
Het is een verklaring van de producent. Bij een garantiegeschil telt alleen een vrijgave of lijstvermelding van de machinebouwer.
Bronnen
Shell. De technische informatiebladen van de producten op deze site; DIN 51524 staat op 31 van onze Nederlandstalige fiches, ISO 11158 op 29. Zie de fiche bij elk product, bv. op Shell Tellus.
Normen. DIN, ISO 11158:2023 · DIN, DIN 51524-2:2017 · ISO 12925-1:2024
Toelichting van producenten. Oelcheck, hydraulic fluids · Fuchs, RENOLIN gear oils · Addinol, CLP 220
Let op: de koppeling van DIN 51517-2 (CL) aan ISO 12925-1 (CKB) en van CLP aan CKC en CKD is de gangbare indeling, maar staat niet letterlijk in de geraadpleegde bronnen.
Welke specificatie vraagt uw handboek?
Stuur ons de specificatie uit uw handboek; wij bevestigen welk product eraan voldoet en voor welke klasse.
De vijf gegevens
1. Het voorschrift of de vrijgave uit het machinehandboek. Dat gaat altijd voor op alles hierboven.
2. De bedrijfstemperatuur van de olie, niet die van de hal: de tank, het carter, het lagerhuis of de lagerinlaat.
3. De laagste starttemperatuur.
4. De snelheid: het pomptoerental, de omtreksnelheid van de traagste trap, of het toerental en de maten van het lager.
5. De belasting: de werkdruk, het vermogen en of er schokken in het spel zijn.
Wat u van ons terugkrijgt
De klasse die wij adviseren, met de reden erbij en de berekening als u ze wil zien. Daarbij de productfiche met de werkelijke cijfers van de gekozen olie, zodat u kunt nakijken of ze in het venster van uw machine valt.
Twijfelen wij tussen twee klassen, dan zeggen wij dat ook, met wat er voor elke keuze pleit.
Of een olie in dienst nog doet wat ze moet doen, blijkt uit een analyse; zie Olieanalyse: de uitslag lezen.