Waarom de prijs van smeermiddelen niet dezelfde weg volgt als de brandstofprijs
Wanneer de diesel- of benzineprijs daalt, krijgen wij regelmatig de vraag waarom smeermiddelen niet automatisch dezelfde beweging volgen. Op het eerste gezicht lijkt dat logisch: zowel brandstoffen als smeermiddelen vinden hun oorsprong in ruwe aardolie.
Toch vertelt de prijs aan de pomp slechts een deel van het verhaal. De prijsvorming van smeermiddelen wordt bepaald door een veel bredere industriële keten, waarin onder meer de beschikbaarheid van basisoliën, raffinagecapaciteit, additieven, logistiek, verzekeringen, productspecificaties en internationale bevoorrading een belangrijke rol spelen.
Twee verschillende ketens, twee verschillende prijsbewegingen:
De prijs aan de pomp en de prijs van smeermiddelen worden door fundamenteel verschillende factoren bepaald.
Ruwe olie, Transport, Raffinage, Accijnzen, BTW, Vraag & Aanbod
Basisolie type (Groep I-IV), Additieven, Raffinage capaciteit, Energiekost, Petrochemische grondstoffen, Logistiek, Verzekering & Risicopremies, Vraag & Aanbod
Ruwe olie is slechts het vertrekpunt
Ruwe olie is een belangrijke grondstof, maar een smeermiddel is geen eenvoudig afgeleid product zoals diesel of benzine.
Uit een vat ruwe aardolie wordt doorgaans ongeveer 20 tot 30% benzine en 15 tot 29% diesel geproduceerd, terwijl slechts ongeveer 3 tot 5% geschikt is voor de productie van basisoliën.
Bovendien kunnen raffinaderijen, afhankelijk van de marktvraag en de marges, een deel van deze basisoliefracties verwerken tot brandstoffen. Hierdoor evolueert de markt voor basisoliën grotendeels onafhankelijk van de markt voor diesel en benzine.
Ook de kwaliteit van de basisolie speelt een belangrijke rol. De productie van hoogwaardige Groep II-, III- en IV-basisoliën vraagt aanzienlijk meer raffinage en energie dan die van Groep I-basisoliën. Daardoor hebben stijgende energieprijzen een rechtstreekse invloed op de kostprijs van hoogwaardige smeermiddelen.
Moderne smeermiddelen bestaan uit hoogwaardige basisoliën en zorgvuldig samengestelde additievenpakketten. Die zorgen onder meer voor:
- slijtagebescherming;
- oxidatiestabiliteit;
- corrosiebescherming;
- reinigende eigenschappen;
- viscositeitsbehoud;
- langere verversingsintervallen.
De kostprijs van smeermiddelen wordt beïnvloed door:
- beschikbaarheid en prijs van basisoliën;
- energiekosten;
- kostprijs van additieven;
- raffinagecapaciteit;
- petrochemische grondstoffen;
- transport- en opslagkosten;
- maritieme verzekeringspremies;
- vraag, aanbod en wereldwijde voorraadniveaus.
De prijs van smeermiddelen kan daardoor gedurende langere tijd een heel andere evolutie kennen dan de prijs van diesel of benzine.
Raffinagemarges en de prijs van basisoliën spelen een belangrijke rol
Binnen de raffinagesector wordt vaak gekeken naar de crack spread (de raffinagemarge): het verschil tussen de prijs van ruwe olie en de waarde van geraffineerde producten zoals diesel, benzine en kerosine.
Voor smeermiddelen is vooral de beschikbaarheid van geschikte basisoliën bepalend. Raffinaderijen maken voortdurend commerciële keuzes op basis van vraag, marges, energiekosten, capaciteit en geplande onderhoudsstops.
Revisies, turnarounds, technische storingen en capaciteitsbeperkingen kunnen de beschikbaarheid van bepaalde basisoliefracties sterk beïnvloeden. deze basis olie fracties zijn ook unieker per regio dan brandstoffen en dus speelt heeft hun geografische spreiding een belangrijke rol.
Daardoor kan de prijsdruk op smeermiddelen aanhouden, zelfs wanneer de prijzen van ruwe olie of brandstoffen dalen.
Petrochemische grondstoffen volgen hun eigen markt
Smeermiddelen zijn sterk afhankelijk van chemische componenten. Zowel additieven als verpakkingen worden beïnvloed door markten voor onder meer nafta, benzeen, methanol, polymeren en andere petrochemische grondstoffen.
Deze markten volgen niet noodzakelijk dezelfde evolutie als ruwe olie. Productiestoringen, beperkte capaciteit, geopolitieke spanningen en handelsbeperkingen kunnen ervoor zorgen dat chemische grondstoffen duur blijven, zelfs wanneer de olieprijs normaliseert.
Transport, verzekering en risicopremies wegen steeds zwaarder door
Ook logistiek vormt een belangrijke kostenfactor.
Basisoliën, additieven en afgewerkte smeermiddelen bewegen via internationale toeleveringsketens. Wanneer belangrijke vaarroutes of energieregio’s onder druk staan, stijgen niet alleen de transportkosten, maar ook maritieme verzekeringspremies en andere risicotoeslagen.
Deze kosten zijn minder zichtbaar dan de prijs aan de pomp, maar maken wel integraal deel uit van de kostprijs van smeermiddelen.
Leveringszekerheid is minstens even belangrijk als prijs
Voor gebruikers van smeermiddelen zijn aankoopprijzen belangrijk, maar productie-zekerheid is vaak nog belangrijker.
Een productiestop of stilstaande machine kost doorgaans veel meer dan een beperkte prijsstijging van een smeermiddel. Daarom kijken onderhoudsverantwoordelijken best niet alleen naar de huidige literprijs, maar ook naar productspecificaties, beschikbaarheid, technische ondersteuning en de betrouwbaarheid van hun leverancier.
Goede keuzes beginnen met de juiste informatie
Voor technische diensten, aankoopverantwoordelijken en onderhoudsmanagers is het belangrijk om smeermiddelen niet louter als een verbruiksproduct te beschouwen, maar als een kritische onderhoudsfactor.
De juiste olie, correct toegepast én tijdig beschikbaar, verhoogt de bedrijfszekerheid van installaties en helpt slijtage, ongeplande stilstand, verkeerde productkeuzes en onnodige onderhoudskosten voorkomen.
Daarom ondersteunt VOC haar klanten met betrouwbare producten, technisch advies en actuele marktinformatie. We volgen de evolutie van basisoliën, additieven, raffinagecapaciteit, logistiek en internationale bevoorrading voortdurend op, zodat klanten onderbouwde keuzes kunnen maken.
Besluit
Dalende brandstofprijzen betekenen niet automatisch goedkopere smeermiddelen.
De prijs aan de pomp is geen betrouwbare graadmeter voor de prijs van smeermiddelen. Die wordt bepaald door een complex samenspel van basisolieprijzen, additieven, petrochemische grondstoffen, raffinagecapaciteit, transportkosten, verzekeringspremies, voorraadniveaus en geopolitieke ontwikkelingen.
VOC volgt deze marktontwikkelingen samen met haar producenten nauwgezet op, zodat onze klanten kunnen rekenen op correcte, transparante en marktconforme prijzen, zonder in te boeten aan kwaliteit, beschikbaarheid of technische ondersteuning.
Bronnen: Voor dit artikel werd gebruikgemaakt van publiek beschikbare marktinformatie en publicaties van:
- UNCTAD
- Lloyd’s Market Association / Joint War Committee
- Marsh
- Financial Times
- The Economist
- De Tijd
- S&P Global Commodity Insights / Platts
- Argus Media
- ICIS
- COVA – Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten
- Europese Commissie – Weekly Oil Bulletin
- Reuters
